Z hałasem do RPO

autor: Marcin Kołodziejczyk
Wydarzenia
22/07/202622/07/2026

Już wkrótce mieszkańcy kilku polskich miast będą mieli okazję osobiście skonsultować swoje sprawy z przedstawicielami Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. To doskonała okazja do uzyskania wsparcia dla osób długotrwale zmagających się z problemem uciążliwego hałasu.

Rzecznik Praw Obywatelskich to niezależny organ państwowy, którego głównym zadaniem jest stanie na straży wolności oraz praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Choć hałas bywa powszechnie postrzegany jedynie jako lokalna uciążliwość, z prawnego punktu widzenia uporczywe, nieprzemijające głośne dźwięki drastycznie naruszają prawo do ochrony zdrowia oraz prawo do wypoczynku i zamieszkiwania w środowisku wolnym od zagrożeń. RPO przyjmuje tego typu sprawy, ponieważ bezczynność organów państwowych lub samorządowych w walce ze smogiem akustycznym stanowi wprost naruszenie praw obywatelskich. Kiedy wójt, burmistrz, policja czy inspekcja ochrony środowiska nie reagują na zgłaszane problemy z hałasem, a obywatel traci należną mu ochronę prawną, to właśnie w tym momencie pojawia się przestrzeń do interwencji Rzecznika.

Osoby poszukujące takiego wsparcia w starciu z machiną urzędniczą będą miały niebawem wyjątkową okazję, by osobiście przedstawić swoje problemy przedstawicielom tej instytucji. W czwartek, 6 sierpnia 2026 roku, pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich pojawią się w tymczasowych punktach przyjęć interesantów w kilku rejonach Polski. Z możliwości bezpośredniego zgłoszenia swojej sprawy będą mogli skorzystać mieszkańcy Białegostoku, Krakowa, Lublina, Szczecina oraz Wałbrzycha. Kilkanaście dni później, 20 sierpnia, analogiczny punkt otworzy swoje drzwi dla mieszkańców Bydgoszczy.

Podczas dyżurów specjaliści z Biura RPO pomogą zainteresowanym między innymi w zrozumieniu na czym polegają skomplikowane procedury prawne mogące przełożyć się na rozwiązanie problemu. Na miejscu będzie można dowiedzieć się, w jaki sposób prawidłowo sformułować wniosek do Rzecznika, a także złożyć gotowe pismo lub poradzić się w kwestii wniosku, który znajduje się już w bieżącym rozpatrzeniu. Wizyta w punkcie to również doskonała okazja do uzyskania rzetelnej informacji prawnej oraz poszerzenia wiedzy na temat rzeczywistych kompetencji i możliwości interwencyjnych Rzecznika Praw Obywatelskich.

Dla społeczności zmagającej się z uciążliwym i długotrwałym hałasem te bezpośrednie spotkania mogą okazać się przełomowym momentem. Na dyżur warto wybrać się przede wszystkim wtedy, gdy dostępne, podstawowe procedury administracyjne w walce z hałasem uległy wyczerpaniu i osobom poszkodowanym nie pozostał już żaden ruch do wykonania poza wstąpieniem na sądową ścieżkę sprawy cywilnej. Spotkanie z przedstawicielami rzecznika będzie odpowiednie również dla tych osób, które napotkały na całkowitą bezczynność ze strony instytucji odpowiedzialnych za ochronę środowiska czy zarządców dróg, mimo że pomiary hałasu jednoznacznie wskazują na przekroczenie dopuszczalnych norm hałasu przemysłowego lub komunikacyjnego.

Wybierając się na dyżur, warto zabrać ze sobą całą dotychczasową korespondencję z urzędami oraz wszelkie dokumenty potwierdzające wcześniejsze zgłoszenia, co znacznie ułatwi przedstawicielom RPO ocenę sytuacji i podjęcie ewentualnych kroków.

Marcin Kołodziejczyk

Dyżury w dniu 6 sierpnia 2026:

Białystok
Wydział Prawa Uniwersytetu w Białymstoku
ul. Adama Mickiewicza 1, pok. 119
Wejście z podjazdem dla osób o ograniczonej mobilności od ul. Elektrycznej (za bramą)
godz. 10:00 – 15:00

Kraków
Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie, sala nr 341
ul. Basztowa 22
godz. 9:00 – 14:00
W Krakowie obowiązują przyjęcia zgodne z zapisami telefonicznymi: (22) 20 98 555

Lublin
Urząd Miasta Lublin
Plac Króla Władysława Łokietka 1, sala nr 3
godz. 10:00 – 15:00

Szczecin
Siedziba Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego
ul. Mickiewicza 41, parter
godz. 10:00 – 15:00

Wałbrzych
Urząd Miasta Wałbrzych
ul. Rynek 23
godz. 9:00 – 14:00

Dyżur w dniu 20 sierpnia 2026:

Bydgoszcz
Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki w Bydgoszczy
ul. Jagiellońska 3
20 sierpnia 2026 r., godz. 11:00 – 14:30

Walczysz z hałasem?

Poznaj innych, którzy też walczą: halaswpolsce.pl

3 komentarze do “Z hałasem do RPO”

Neurogin 26/07/2026 o 07:35

Odpowiedz

Nowa rzecznik może będzie chciała się wykazać, bo poprzedni zdaję się, że zamykał oczy na problem.
1. Mieszkaniec okolicy 26/07/2026 o 08:58
  
  Odpowiedz
  
  Jak się nie wie, tylko „zdaje się” to się lepiej nie odzywać. Bez interwencji Rzecznika gmina by nas zgnoiła kompletnie. Nie wypisuj bredni jak nie masz pojęcia.
  
  3
2. ręce opadają 14/08/2026 o 16:32
  
  Odpowiedz
  
  Skąd się urwałeś, że można być aż tak niedoinformowanym? Nie umiesz otworzyć strony RPO i doczytać w ilu sprawach na temat hałasu interweniują i w jakich zakresach? A to tylko co, co publicznie dostępne, sprawy osób prywatnych nie są na widok publiczny.

Dodaj komentarz Anuluj pisanie odpowiedzi

Logowanie
Rejestracja

Jestem ofiarą hałasu. Co zrobić? W jaki sposób zebrać dowody świadczące o narażeniu na hałas w miejscu zamieszkania? Gdzie szukać…
Dlaczego rozmowa nie działa? Długi weekend majowy otwiera sezon personalnych konfliktów o hałas. To właśnie wtedy zderzają się wizje…
Ogrodzenie izolujące od hałasu – czy jest możliwe? Czy na prywatnej posesji da się zastosować ekrany akustyczne? - to pytanie zadaje sobie wiele…
Za długo, za głośno Wielodniowe festiwale muzyczne w centrach miast, zbyt głośne festyny, imprezy miejskie z potężnym nagłośnieniem na…
Z hałasem do RPO Już wkrótce mieszkańcy kilku polskich miast będą mieli okazję osobiście skonsultować swoje sprawy z przedstawicielami…
Jak postarać się o ekrany akustyczne Stale narastający ruch samochodowy sprawia, że warunki akustyczne w danym miejscu, dotychczas adekwatne do życia,…

Neurogin on Radiowe rozmowy o hałasie
Bardzo dobrze, może taka publiczna dyskusja da do myślenia naszym
Neurogin on Prawo śniegu wbrew prawu do spokoju
Prawo zawsze można zastosować zgodnie z własnym interesem. A gdzie
Neurogin on Bardzo głośne lato
Mariaż biznesu z hałasem trzyma się wciąż mocno. 😛
Neurogin on Petycja boiskowa czeka w Sejmie
Również można wyłączyć spod norm hałasu (i tak zawyżonych)
Neurogin on W bloku jak w hotelu
Znowu biznes pod przykrywką obrony "wolności" wygrał z prawem do

Swoboda urbanistyczna i życiowe dramaty

Dziś domek na wsi i śpiew ptaków o poranku, jutro domek na wsi i śpiew pijanych weselników przez kilkanaście godzin na dobę z basowym dudnieniem do rana, huk i smród z lakierni albo innej przydomowej fabryczki. Znacie? Znamy! To posłuchajcie: koniec z tym. Przez dwadzieścia lat polskim budownictwem w większości wsi rządził mechanizm-wytrych: decyzja o warunkach zabudowy, czyli tak zwana WZ-ka. Z założenia miała służyć uzupełnianiu luki w zabudowie tam, gdzie brakowało Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP). W praktyce stała się rozsadnikiem chaosu urbanistycznego, którego ofiarą padło wielu z Państwa. Ucieczki od hałasu z miast na wieś w poszukiwaniu ciszy nierzadko kończyły się popadnięciem w jeszcze większe kłopoty. Sielska okolica w ciągu kilku miesięcy potrafiła zmienić się w otoczenie rodem z koszmaru, ponieważ urzędnicze interpretacje „zasady dobrego sąsiedztwa” bywały baśniowo elastyczne. Inwestor, który chciał postawić np. dom weselny, warsztat samochodowy z lakiernią czy halę magazynową, do której będą dojeżdżać TIR-y pośród domów jednorodzinnych na terenach pozbawionych MPZP, powoływał się na jakikolwiek budynek usługowy usytuowany w promieniu analizy, po czym dostawał upragnioną WZ-kę, otwierającą mu drogę do pozwolenia na budowę. Protesty sąsiadów na etapie wydawania decyzji najczęściej spełzały na niczym. Pozostawała im jedynie obrona przed uciążliwą inwestycją, już po jej uruchomieniu, za pomocą długotrwałych i skomplikowanych procesów sądowych o immisje na podstawie art. 144 Kodeksu cywilnego. W praktyce oznaczało to konieczność tkwienia w hałasie miesiącami, dokumentowania tego, co się dzieje, pisania pism do urzędów i na koniec ciągania się po sądach. Dla tysięcy Polaków, którzy oszczędności życia wyłożyli na „spokojny domek pod miastem”, oznaczało to dramat wynikający wyłącznie z urbanistycznej nieprzewidywalności. Osobna sprawa, że ta ułomność doprowadziła do chaosu wprawiającego w osłupienie. Na polskich wsiach można dziś zastać obok siebie obiekty tak skrajnie sprzeczne – zarówno pod względem funkcji, gabarytów, jak i wyglądu – jak to tylko możliwe. Co się stało, to się już nie odstanie. Ustawodawca w końcu dostrzegł jednak, że dalsze utrzymywanie tego stanu rzeczy prowadzi do katastrof na wielu płaszczyznach i zabrał się za reformę, która ma położyć mu kres. Bez Planu Ogólnego ruchu nie będzie Nowelizacja ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nałożyła na wszystkie polskie gminy obowiązek uchwalenia Planu Ogólnego – nowego, wiążącego aktu prawa miejscowego, który ma zastąpić dotychczasowe studia uwarunkowań. To efekt wielkiej reformy planowania przestrzennego, wcielanej w życie przez Rząd oraz Ministerstwo Rozwoju i Technologii pod naciskiem Unii Europejskiej (w ramach KPO). Zgodnie z harmonogramem 31 sierpnia 2026 roku stare studia wygasają z mocy prawa, a od 1 września wydanie jakiejkolwiek nowej decyzji o warunkach zabudowy (WZ) w gminie bez uchwalonego Planu Ogólnego stanie się niemożliwe. W tym punkcie konieczne jest przyjrzenie się temu na czym w praktyce ma polegać wyższość Planu Ogólnego nad wygasającym Studium. Otóż różnica jest fundamentalna i sprowadza się do rangi prawnej oraz sztywnego strefowania terenu. Dotychczasowe studium było jedynie dokumentem kierunkowym – luźną deklaracją intencji władz gminy. Co kluczowe, nie stanowiło ono aktu prawa miejscowego, co w praktyce oznaczało, że urzędnicy wydający decyzje WZ mogli całkowicie ignorować jego zapisy i nie brakuje nam przypadków z życia wziętych, że chętnie to robili jeśli dany inwestor okazał się odpowiednio przekonujący. Nowy dokument radykalnie zmienia zasady gry, stając się powszechnie obowiązującym aktem prawa miejscowego. Od września 2026 roku każda decyzja o warunkach zabudowy oraz każdy nowy plan miejscowy będą musiały być w stu procentach zgodne z Planem Ogólnym. Cały teren gminy zostanie w nim podzielony na trzynaście ustandaryzowanych stref planistycznych o sztywno określonych profilach funkcjonalnych. Jeśli dana okolica zostanie zakwalifikowana jako strefa zabudowy jednorodzinnej, żaden urzędnik nie będzie miał prawnej możliwości wydania zgody na uciążliwe usługi na działce między domami mieszkalnymi. Co więcej, Plan Ogólny wyznaczy tak zwane obszary uzupełnienia zabudowy, precyzyjnie wskazując działki, na których wydawanie WZ-ek w ogóle pozostanie dopuszczalne, co raz na zawsze ukróci dzikie rozrastanie się wsi na otwarte pola i lasy. Co dostrzegli ustawodawcy Skąd w ogóle decyzja o przeprowadzeniu tak głębokiej reformy? Projektodawcy wreszcie podsumowali rachunek krzywd i strat, jaki Polska płaciła za ponad dwadzieścia lat planistycznej wolnoamerykanki. Impulsów było kilka. Po pierwsze, państwo w końcu dostrzegło problem obywateli wpychanych w wycieńczające, latami trwające procesy o immisje. W procesach tych to zwykły człowiek, na własny koszt i własnymi siłami, musiał udowadniać przed sądem, że sąsiedzka hala, lakiernia czy dom weselny zakłócają mu życie „ponad przeciętną miarę” – podczas gdy inwestor machał mu przed nosem całkowicie legalnie wydaną decyzją WZ. Po drugie – i tu do gry weszły już twarde wskaźniki ekonomiczne – rząd zauważył wreszcie kosmiczne koszty tzw. urban sprawlu, czyli niekontrolowanego rozlewania się miast i wsi na okoliczne pola. Według raportów ekspertów chaos przestrzenny kosztował polską gospodarkę ponad 84 miliardy złotych rocznie. Biorąc pod uwagę wydatki na dociąganie kilometrów sieci wodociągowych, prądu czy dróg asfaltowych do pojedynczych, rozsianych po polach domów – które potem gmina musiała odśnieżać i oświetlać z podatków wszystkich mieszkańców – system stał się finansowo niewydolny. Do tego dochodziła kwestia bezpowrotnego „szatkowania” i niszczenia cennych gruntów rolnych. Swoje dołożyła też Unia Europejska, która wpisała reformę planowania do Krajowego Planu Odbudowy jako tak zwany „kamień milowy”, wymuszając jednocześnie pełną cyfryzację planów i większą przejrzystość w konsultacjach z mieszkańcami. Ustawodawca uznał więc, że dalsze tolerowanie procedury, w której każdy może wybudować niemal wszystko i niemal wszędzie, prowadzi nie tylko do ludzkich dramatów, ale też do bezsensownego uszczuplania budżetów samorządów przez nieracjonalne wydatki, a także, co najłatwiej obejrzeć na żywo na Podhalu – do spektakularnej katastrofy krajobrazowej. Zmiana w terenie czy na papierze? W rozporządzeniach do nowej ustawy każda ze stref Planu Ogólnego otrzymała ściśle określone przeznaczenie. Dla przykładu: w Strefie Zabudowy Jednorodzinnej funkcją dominującą jest mieszkalnictwo, a funkcje uzupełniające ograniczono do drobnych, nieuciążliwych usług, takich jak osiedlowy sklepik czy gabinet lekarski. Przepisy wprost wykluczają tam uciążliwy przemysł, wielką gastronomię, warsztaty produkcyjne czy hodowlę. Jeśli gmina zakwalifikuje dany teren jako strefę jednorodzinną, ani przyszły plan miejscowy, ani nowa WZ-ka nie będą mogły legalnie dopuścić tam budowy domu weselnego czy lakierni. Co równie ważne, ciężar odpowiedzialności został przeniesiony z urzędniczych gabinetów na radnych oraz samych mieszkańców. Reforma wyklucza sytuacje, w których inwestor „dogaduje się” po […]
Prawo śniegu wbrew prawu do spokoju

Ograniczenie własności gruntów prywatnych w celu sprawniejszego lokowania jeszcze większej liczby inwestycji do uprawiania sportów zimowych jest celem prac legislacyjnych potocznie nazywanych „Prawem śniegu”. Pomijając oczywiste zakusy w komunistycznym stylu, parcie na zimową eksploatację jak największej liczby gruntów jest jednoznaczne z dewastowaniem spokoju w dotychczasowym, zwyczajowym okresie regeneracji. W Białce Tatrzańskiej wszystko gra i huczy, obojętne jaka jest pora roku. Hotel na hotelu, wyciągi, baseny, sklepy, budy z pamiątkami, parkingi oblepione reklamami na stelażach z dykty na każdym wolnym skrawku, tu koncercik, tam zawody, pokazy samochodów z nielegalnymi modyfikacjami układów wydechowych, wrzaski do megafonu niosące się na drugi koniec wsi. Chcecie zobaczyć dziki chaos urbanistyczny i akustyczny – jedźcie tam. Laboratorium otwarte jest całodobowo i całorocznie. To góralski ideał zarabiania: wyeksploatować grunty do skraju wytrzymałości, ciągnąć kasę z każdego centymetra, o każdej porze roku. Biznesmeni z innych wiosek patrzą i wzdychają z zazdrością: ach żeby tak było też u nas, w naszej wsi, w naszej gminie. Czasami marzenie się spełnia, a czasami nie. Jakkolwiek dziwnie to brzmi, istnieją górale, którzy nie chcą zarobić jeszcze więcej. Chcą, żeby ich ziemia zimą leżała odłogiem, nie podoba im się przymus oddawania gruntów pod wyciąg, jeśli inwestor uzna, że „brakuje mu ciągłości trasy”. Ten dyktat inwestora nad lokalną społecznością nie odpowiada wielu, ale nie podobają się też inne aspekty. Na przykład to, że wyciągi przyciągają masową turystykę, ciągły ruch samochodów i autokarów przekładający się na stały hałas w dzień i po zmierzchu. Wyciągi bez muzyki walącej z głośników na pół stoku to rzadkość, dlatego ci górale, którzy od lat żyją ze sprzedawania ceprom spokoju, ich nie chcą. Tak jak quadów, crossów i wszystkiego, co odbiera ostatnie oazy względnej ciszy. Niektórzy gospodarze o powodach sprzeciwu wobec wyciągów mówią w kategoriach rolniczych. Zwracają uwagę, że sztuczny śnieg jest znacznie gęstszy i cięższy od naturalnego, a proces jego topnienia trwa o kilka tygodni dłużej. Powoduje to hipoksję gleby, czyli gnicie i skrócenie okresu wegetacyjnego roślin wiosną. W praktyce oznacza to uśmiercenie niektórych gatunków traw, wyparcie ich przez chwasty i mchy oraz obniżenie jakości siana w pierwszym pokosie. Dla rolników, którym trawa potrzebna jest na wartościową paszę dla zwierząt gospodarskich, to różnica, która ma znaczenie. Poza tym tłumaczą mi, że ratraki ubijają grunt, niszcząc strukturę gleby, co później zmniejsza jej zdolność do retencji wody i sprzyja powstawaniu osuwisk i erozji spływowej podczas wiosennych ulew. – Nie zgadzam się, żeby moja działka była włączona do wyciągu, bo później będzie zniszczona, pójdzie pani popatrzeć tam, gdzie wyciągi są, ino na koniec marca, to pani zobaczy, jakie są rozpadliny w gruncie – zachęcał mnie jeden z gospodarzy, z którymi rozmawiałam na ten temat na Gubałówce. Przyznaje, że jego sprzeciw miał konsekwencje: dostawał pogróżki od osób zainteresowanych inwestowaniem w wyciąg, ale mówi, że się nie przejął. Wyjaśnia, gdzie mogą sobie ci państwo swoje paszkwile włożyć. Skoro sugestie, nalegania a nawet pogróżki nie skutkują, to lobby dążące do zamienienia każdego skrawka gruntu w cokolwiek, co przynosi pieniądze, ruszyło do parlamentu i teraz parlamentarzyści starają się sprawić, żeby tacy ludzie jak oporny gospodarz z Gubałówki nie mieli prawa sprzeciwu. Projekt nowelizacji Ustawy o gospodarce nieruchomościami, określany potocznie mianem nowego „Prawa śniegu”, to inicjatywa wniesiona przez grupę dwunastu senatorów pod przewodnictwem Zygmunta Frankiewicza, która zyskała mocne zaplecze w postaci samorządów gmin górskich oraz branży narciarskiej. Samorządy ją popierają, bo nawet jeśli mówią, że lubią ekologię, to jednak najczęściej z rzeczy zielonych najbardziej lubią pieniądze. Pierwotne podejście do tematu przełamania barier prawnych, które od lat paraliżują rozwój polskich kurortów zimowych – albo, w innej perspektywie – ratują je od wyeksploatowania do szczętu – miało miejsce na przełomie 2005 i 2006 roku za sprawą posłów Ligi Polskich Rodzin, których agresywny projekt przymusowych służebności wywołał gwałtowne protesty na Podhalu i szybko wylądował w koszu. Kolejne podejście, podjęte w latach 2011–2013 przez rządzącą wówczas koalicję we współpracy ze środowiskiem branżowym, również zakończyło się fiaskiem pod naciskiem opinii publicznej obawiającej się wywłaszczeń. Dzisiejsza inicjatywa jest zatem sprytniejszą kontynuacją dwudziestoletnich zmagań inwestorów z tak zwanym efektem „jednej miedzy” – sytuacją, w której pojedynczy właściciel paska gruntu lub nieuregulowany stan prawny jednej działki potrafi skutecznie zablokować plany inwestorów. W aktualnej próbie wprowadzenia zmian w prawie, zamiast nakładać bezpośredni, cywilny przymus na właścicieli ziemi, projekt z 2026 roku po prostu dopisuje koleje linowe, wyciągi i trasy narciarskie do oficjalnego katalogu celów publicznych w Ustawie o gospodarce nieruchomościami – tuż obok dróg, szkół czy linii wysokiego napięcia. Wydaje się to Państwu podobne do projektu ustawy o Strategicznych Obiektach Sportowych, która ma na celu uczynienie z hałaśliwej infrastruktury świętych krów, do których wszyscy mają się dostosować? Powinno się wydawać, ponieważ jest podobne. Jedno i drugie ma w sobie ten sam komunistyczny rdzeń: jeśli władze uznają, że coś jest potrzebne ogółowi społeczeństwa, to interes ogółu staje się ważniejszy od własności prywatnej. Jak to działa – wiemy, już to w bloku wschodnim przerabialiśmy. Tym razem, aby uniknąć zarzutów o bezwzględne wywłaszczenia, projektodawcy wprowadzili następujące bezpieczniki: inwestor musi najpierw wykazać się polubownym zebraniem zgód od właścicieli co najmniej 75 procent powierzchni planowanego stoku, służebność jest ograniczona w czasie do maksymalnie 30 lat (króciuteńko!), a w przypadku całkowitej utraty wartości działki właściciel zyskuje ustawowe prawo do żądania jej pełnego wykupu po cenie rynkowej. Ciekawe w całej sprawie jest to, że w obecnych warunkach klimatycznych stoki narciarskie i w ogóle ośrodki sportów zimowych stają się dość anachronicznym pomysłem na biznes. Niedawne, smutne perypetie zimowych igrzysk olimpijskich Mediolan-Cortina, dotyczące braku śniegu potrzebnego do rozegrania niektórych zawodów, powinny dawać do myślenia polskim parlamentarzystom, ale jakoś nie dają. Międzynarodowi eksperci i badacze klimatu wprost komentowali te wydarzenia, wskazując, że idea sportów zimowych zderzyła się na naszych oczach z fizycznymi granicami planety, a utrzymywanie zimowej infrastruktury w ocieplającym się klimacie to ekonomiczny i ekologiczny ślepy zaułek. Nasi politycy skupiają się jednak na tym, że przecież śnieg można wyprodukować, pomijając, z jakimi kosztami się to wiąże i jak drastycznie drenuje to zasoby wodne. Wyprodukowanie jednego metra sześciennego sztucznego śniegu wymaga zużycia około 400 litrów wody pobieranej z potoków w okresie ich naturalnie najniższych stanów, co doprowadza do osuszania koryt rzecznych i degradacji fauny wodnej. […]
Motorsport w cieniu Orlików

Ryzyko zamknięcia Toru Poznań z powodu hałasu pchnęło posłów do skonstruowania projektu kolejnej nowelizacji Ustawy o sporcie. Zamierzenie było proste: wyjąć tory z norm hałasu, tak jak wcześniej skutecznie wyjęto boiska i inne obiekty sportowe. Te zapędy na razie zablokowało jednak Ministerstwo Klimatu i Środowiska. zdjęcie ilustracyjne, foto: Benoit Fraikin Z punktu widzenia zdrowia psychicznego i komfortu życia mieszkańców, Orliki sytuowane nierzadko kilka metrów od okien domów mieszkalnych prowadzą do permanentnej udręki i mierzalnych strat dla sąsiadujących z nimi rodzin. Mimo to Państwo, wraz z nowelizacją Ustawy o sporcie o art. 38a uznało ten hałas za „powszechne prawo do korzystania ze środowiska”, które nie może podlegać żadnym ograniczeniom. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie zaprotestowało przeciwko wprowadzeniu tej radykalnej zmiany, ale protestuje teraz, gdy posłowie korzystając z identycznej koncepcji usiłują wyjąć z norm hałasu nieliczne w skali kraju tory wyścigowe. Pomysł wyłączenia torów z norm hałasu pojawił się u posłów wiosną 2026 roku, zanim jeszcze zapadła decyzja Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska o zamknięciu słynnego Toru Poznań – choć już wtedy mocno się na nią zanosiło. Podczas obrad Komisji Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki nad wyjęciem boisk z norm hałasu niektórzy posłowie próbowali przepchnąć do projektu także tory samochodowe i motocyklowe. Wtedy ich propozycje nie zostały uwzględnione, ale na sali padały sformułowania w rodzaju: „tym zajmiemy się osobno”. Rzeczywiście, już po nowelizacji Ustawy o sporcie do Komisji wpłynął kolejny projekt zakładający następną nowelizację, tym razem mającą na celu analogiczne rozszerzenie ochrony na homologowane tory sportów motorowych. Projekt zyskał poparcie posłów zasiadających w komisji, zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami, dając środowisku motoryzacyjnemu nadzieję na wyłączenie ich obiektów z ogólnych przepisów ochrony środowiska. Wydawało się, że to przejdzie. Skoro można było wyjąć z norm hałasu tysiące obiektów w całym kraju to dlaczego nie miałoby się udać z jeszcze kilkoma? Grozą powiało, gdy 31 marca 2026 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 31 października 2023 r., wstrzymującą użytkowanie instalacji na terenie Toru Poznań z powodu przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu. W mediach zawrzało, ale na krótko, ponieważ po zaciętych bataliach prawnych wykonanie tego nakazu zostało wstrzymane przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) 15 kwietnia 2026. Organ odwoławczy uznał racje Automobilklubu Wielkopolskiego, powołując się na ryzyko wystąpienia nieodwracalnych szkód gospodarczych i organizacyjnych – zerwania międzynarodowych kontraktów, strat finansowych oraz paraliżu całego polskiego motorsportu. Zwrócono również uwagę na zapowiedź zaskarżenia sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz dotychczasowe inwestycje w infrastrukturę tłumiącą hałas. Zamiast definitywnego zamknięcia obiektu, spór formalnie wrócił do ponownego rozpatrzenia. Decyzja GIOŚ nie rozwiązała jednak problemu systemowo, a jedynie dała Torowi Poznań tymczasowe zawieszenie broni – do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. I to właśnie w tym momencie, gdy wydawało się, że sejmowa ścieżka legislacyjna okaże się trwałym ratunkiem, do gry wkroczyło Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Resort zawnioskował o wycofanie projektu wyłączającego tory z norm, uznając go za „zbyt daleko idący”. W oficjalnym stanowisku przesłanym naszej redakcji MKiŚ argumentuje, że „rozwiązanie nie powinno tworzyć generalnego wyłączenia, lecz opierać się na „zasadzie indywidualizacji” w ramach planowanej nowelizacji Prawa ochrony środowiska (art. 115a). Jak przekonuje ministerstwo, nowe przepisy dadzą urzędnikom elastyczne narzędzie do wyznaczenia „okresowych odstępstw od norm, dopuszczalnych godzin czy rodzajów aktywności”, co ma pozwolić na wyważenie interesu sportu i mieszkańców – także w przypadku Toru Poznań. zdjęcie ilustracyjne, foto: IsaacMaffeis Dla środowiska wyścigowego „indywidualizacja” oznacza jednak powrót do punktu wyjścia. W praktyce to uzależnienie egzystencji obiektów od uznaniowych decyzji urzędniczych i ponowne uwikłanie ich w przewlekłe procedury, podczas gdy osiedlowe boiska pod oknami bloków – po wprowadzonym w art. 38a Ustawy o sporcie wyłączeniu – pozostają nietykalne. Wyjmowanie jakichkolwiek obiektów z norm hałasu ośmiesza ideę ustanawiania poziomów normatywnych: albo jakaś wartość nie może być zaakceptowana, bo jest szkodliwa dla ludzkiego zdrowia albo nie jest. Podejście Ministerstwa Klimatu i Środowiska obnaża więc tutaj głęboką niekonsekwencję w systemowym zarządzaniu hałasem. Z jednej strony państwo stworzyło w prawie wyłom dla osiedlowych boisk z aprobatą MKiŚ okazywaną od momentu gdy ówczesny Minister Sportu Sławomir Nitras wpadł na pomysł z wyjmowaniem tych obiektów z norm hałasu, z drugiej podchodzi surowo do nielicznych torów. Wybiórcza gorliwość resortu środowiska wobec motorsportu staje się szczególnie zastanawiająca w zestawieniu ze Strategicznymi Mapami Hałasu polskich aglomeracji. Z dokumentów tych jednoznacznie wynika, że miliony mieszkańców centrów dużych miast żyją na co dzień w stałym hałasie drogowym i szynowym, przekraczającym dopuszczalne limity nawet o kilkanaście decybeli. Hałas miejski działa nieprzerwanie, dewastując zdrowie psychiczne i układ krążenia ludzi na niego narażonych, a mimo to nie towarzyszą mu żadne zdecydowane ruchy naprawcze ze strony władz. polityka akustyczna państwa przestała opierać się na kryterium ochrony zdrowia obywateli W tym kontekście skupianie się na obostrzeniach dla garstki profesjonalnych obiektów sportowych przy jednoczesnej bierności wobec permanentnego hałasu miejskiego oraz pełnym przyzwoleniu na hałas pod oknami domów mieszkalnych pokazuje, że polityka akustyczna państwa przestała opierać się na kryterium ochrony zdrowia obywateli. Wynika to z polityki mniejszego oporu. Wyłączenie Orlików miało podłoże wybitnie populistyczne, bo widmo zamykania osiedlowych boisk wywoływało natychmiastowy gniew lokalnych społeczności i rodziców. Z kolei motorsport, mimo miliona kibiców i istotnej roli w szkoleniu bezpiecznych nawyków u kierowców, jest przez urzędników wciąż traktowany jako nisza, którą bez większych kosztów politycznych można uwikłać w procedury środowiskowe. To czy dany hałas naprawdę niszczy ludzkie zdrowie pozostaje wciąż kwestią drugorzędną. Agnieszka Kantaruk Walczysz z hałasem? Poznaj innych, którzy też walczą: halaswpolsce.pl
Bardzo głośne lato

Uzupełnienie Ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych o kwestie akustyczne prezes Rady Ministrów nakazał Ministerstwu Klimatu i Środowiska jesienią 2024. Podjął taką decyzję po trwającym dekadę sporze kompetencyjnym pomiędzy tym resortem a Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, w trakcie którego ministerstwa usiłowały nawzajem obarczyć się niewdzięcznym zadaniem. Po dwóch kolejnych latach zbyt długich i zbyt głośnych imprez plenerowych sprawdziliśmy na jakim etapie znajdują się obecnie prace nad nowelizacją ustawy. Telefon dzwoni codziennie. Ludzie mówią nam, że nie wytrzymają ani weekendu więcej, nie mają dokąd uciec, nie mogą nie przespać kolejnej nocy. Proszą żebyśmy przyjechali i nagrali jak jest głośno, bo nikt im nie wierzy, że to aż tak dudni. Chodzi o trwające od początku lata plenerowe imprezy masowe odbywające się w miastach i na wsiach. Nie są odosobnione przypadki, gdy w stałym miejscu imprezowym na terenie gminy wydarzenia takie mają miejsce w każdy weekend od piątku do niedzieli, bywa, że nawet od czwartku. Raz festyn gminny, po nim impreza komercyjna promująca taką czy inną markę, koncert zwieńczony potańcówką od szesnastej do czwartej nad ranem, pokaz monster trucków, znowu koncert i tak od wiosny do jesieni. Nowelizacja miała zaprowadzić porządek w tym chaosie. Zaczniemy od złej wiadomości: na razie żadnej nowelizacji Ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych nie będzie. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi obecnie prac nad sformułowaniem zapisów dotyczących oddziaływania na środowisko hałasu z takich wydarzeń ani takich, które uwzględniałyby aspekt fizycznego bezpieczeństwa uczestników w kontekście oddziaływania fal dźwiękowych. Co jest dziwne, tak po prostu. Obecnie standardowe nagłośnienie koncertowe generuje poziom ciśnienia akustycznego sięgający nawet powyżej 140 dB. To granica natychmiastowego urazu barometrycznego – siła, przy której dochodzi do rozerwania bębenków usznych, powodująca nagły wstrząs i falowy rezonans klatki piersiowej mogące doprowadzić do śmiertelnego zawału lub zatrzymania akcji serca. Dalsze zwlekanie z opracowaniem odpowiednich przepisów mogących stanowić środek prewencyjny przed nadmiernymi zapędami części realizatorów dźwięku, wydaje się igraniem z losem. Większa swoboda dla gmin Ministerstwo pracuje jednak nad czymś innym, a mianowicie nad zmianą art. 157 ustawy Prawo ochrony środowiska, które zamierza uzupełnić o nowe zapisy. Wydział Relacji z Mediami, Departament Edukacji i Komunikacji Ministerstwa Klimatu i Środowiska, określa to tak: „Projektowane regulacje mają na celu wprowadzenie rozwiązań prawnych, które umożliwią radom gmin określanie, w drodze uchwał stanowiących akty prawa miejscowego, szczegółowych zasad i warunków organizowania uroczystości, imprez oraz innych legalnych zgromadzeń. Kluczowym elementem tych rozwiązań będzie uwzględnienie potrzeby zapewnienia odpowiedniej ochrony środowiska akustycznego, w szczególności w kontekście negatywnego wpływu nadmiernego hałasu na zdrowie i komfort życia mieszkańców. Proponowane przepisy umożliwią organom samorządu terytorialnego bardziej elastyczne i adekwatne reagowanie na lokalne uwarunkowania. Uchwały podejmowane przez rady gmin będą mogły w szczególności określać obszary objęte ograniczeniami w zakresie organizacji wydarzeń generujących hałas. Dotyczyć to może zarówno wyznaczania stref o szczególnej ochronie akustycznej, takich jak tereny w pobliżu szpitali, domów pomocy społecznej, placówek oświatowych, obszarów o zwiększonej wrażliwości mieszkańców, jak i ustalania zasad obowiązujących na pozostałych terenach.” To dużo optymistycznie brzmiących słów, które zderzą się w praktyce z tymi samymi ograniczeniami, z którymi zderzają się przepisy aktualnie istniejące i obowiązujące. Są to zawarte w Prawie Ochrony Środowiska: Art. 156 1. Zabrania się używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających na publicznie dostępnych terenach miast, terenach zabudowanych oraz na terenach przeznaczonych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do okazjonalnych uroczystości oraz uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym, imprez sportowych, handlowych, rozrywkowych i innych legalnych zgromadzeń, a także podawania do publicznej wiadomości informacji i komunikatów służących bezpieczeństwu publicznemu. Art. 157 1. Rada gminy może, w drodze uchwały, ustanawiać ograniczenia co do czasu funkcjonowania instalacji lub korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Ograniczenia, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą instalacji lub urządzeń znajdujących się w miejscach kultu religijnego. Przekładając je z języka urzędniczego na ludzki: nagłośnienia w terenie nie wolno używać nigdy, poza imprezami, na które władze lokalne wydały zgodę. Organ samorządu, wydając zgodę może wpisać w nią ograniczenia czasu trwania imprezy. I konkluzja ostatnia z powyższych przepisów: kościołowi wolno wszystko i żadne ograniczenia go nie dotyczą. Jednak władze gmin tych przepisów nie używają, bo nie wiedzą jak. Z bezpośrednich rozmów z przedstawicielami gmin wiemy, że potrzebne są im proste i konkretne ramy, w których mogliby się poruszać. Nieszczęsny los uchwał Ta urzędnicza nieporadność i brak wiedzy sprawia, że dotychczasowe próby walki z hałasem na podstawie art. 157 POŚ kończą się fiaskiem – Wojewódzkie Sądy Administracyjne uchylają uchwały rad gmin i miast jedną za drugą. Na tej podstawie Ministerstwo Klimatu i Środowiska doszło do wniosku, że z przepisem jest coś nie tak i jest on zbyt mało precyzyjny, zamiast zastanowić się raczej co było nie tak z uchwałami zakwestionowanymi przez WSA, bo to tutaj jest pies pogrzebany. Sądy unieważniają uchwały gmin nie dlatego, żeby ochrona mieszkańców przed hałasem była nielegalna, lecz dlatego, że gminy produkują bezmyślne, ogólnikowe i arbitralne potworki prawne bez żadnego merytorycznego uzasadnienia. Przykład z Krakowa: „§ 1. Wprowadza się na terenie miasta Krakowa ograniczenie czasu funkcjonowania instalacji i korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, w tym w szczególności urządzeń nagłaśniających, od poniedziałku do niedzieli od godz. 22.00 do godz. 6.00 następnego dnia.” Do tak sformułowanego przepisu urzędnicy wrzucili wszystko – od tramwajów i samochodów, czyli urządzeń bezsprzecznie powodujących hałas negatywnie oddziałujący na otoczenie, przez urządzenia do sprzątania ulic po urządzenia nagłaśniające, które tak naprawdę były wyjściowo celem prac legislacyjnych, ale urzędnicy dali się ponieść naciskom grupy mieszkańców, która sugerowała, żeby od razu włączyć do przepisu „jak najwięcej” i oto efekt – jeden rzut oka wystarczył żeby stwierdzić, że ta uchwała będzie unieważniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w żadnym razie nie mógłby uznać jej za zasadną i nie uznał. Nie jest to jednak wina niewystarczającej mocy art. 157 POŚ, tylko fantazji radnych miejskich. W kuluarach można usłyszeć też opinie, że to celowe działanie polityczne: urzędy formułują uchwały w sposób wadliwy po to, żeby móc okazać mieszkańcom, jak bardzo dbają o ich komfort i zdrowie, ale puszczają w tym samym czasie oko do przedsiębiorców z branży rozrywkowej: zrobimy to tak, żeby się wam […]