Europa w cieniu dźwiękowego smogu

Najnowszy raport Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) na lata 2025/2026 kreśli obraz kontynentu, który utonął w kakofonii dźwięków, płacąc za to najwyższą możliwą cenę – własnym zdrowiem.

Statystyki są nieubłagane: co piąty mieszkaniec Unii Europejskiej żyje w środowisku, w którym natężenie dźwięku przekracza progi uznawane za bezpieczne. To ponad 112 milionów osób, które każdego dnia, często nieświadomie, zmagają się z niewidzialnym stresorem niszczącym ich serca i układy nerwowe.

Problem zaczyna się na poziomie naszej fizjologii, gdy nasz organizm, mimo tysiącleci ewolucji, wciąż interpretuje głośny, nagły lub jednostajny dźwięk jako sygnał zbliżającego się niebezpieczeństwa. Kiedy za oknem ryczy silnik motocykla lub jednostajnie szumi autostrada, ciało migdałowate w naszym mózgu wysyła alarm do reszty ciała. Efektem jest wyrzut hormonów stresu, które w perspektywie lat prowadzą do tragicznych konsekwencji. Eksperci EEA oceniają, że hałas komunikacyjny odpowiada już za 66 tysięcy przedwczesnych zgonów rocznie oraz 50 tysięcy nowych przypadków chorób serca. To już nie jest kwestia „złego samopoczucia” czy „trudności z zasypianiem” – to realny kryzys zdrowotny, który kosztuje europejską gospodarkę blisko 100 miliardów euro każdego roku.

Szczególnie poruszający jest fragment raportu dotyczący najmłodszych. Dzieci, których układy nerwowe są wciąż w fazie intensywnego rozwoju, stają się bezbronnymi ofiarami akustycznego smogu. Ponad pół miliona uczniów w Europie zmaga się z poważnymi trudnościami w nauce czytania i zapamiętywaniu, co jest bezpośrednim wynikiem hałasu panującego w szkołach i ich bezpośrednim sąsiedztwie. Co więcej, przewlekły stres wywołany dźwiękiem zaburza gospodarkę hormonalną u dzieci, co zdaniem badaczy przyczynia się do setek tysięcy przypadków nadwagi i zaburzeń behawioralnych. To pokolenie, które dorasta w świecie, gdzie cisza stała się luksusem dostępnym tylko dla bogatych, mogących sobie pozwolić na życie w rozległych rezydencjach czy elitarnych osiedlach domów jednorodzinnych wykonanych z użyciem najskuteczniejszych materiałów izolacyjnych.

Europejska Agencja Środowiska nie próbuje udawać, że jest dobrze, ale też nie pozostawia nas bez drogowskazów, przyznając, że czas na półśrodki dawno minął. Rekomendacje zawarte w najnowszym raporcie są stanowcze i wymagają odważnych decyzji politycznych. Eksperci apelują do rządów o radykalną zmianę myślenia o infrastrukturze. Zamiast budować jedynie kolejne ekrany akustyczne, które często są mało efektywne, EEA stawia na walkę u źródła. Kluczowe staje się powszechne wprowadzanie limitów prędkości w obszarach zabudowanych do 30 km/h oraz promowanie opon o niskiej emisji hałasu. Urbanistyka jutra musi zostać zaprojektowana wokół „stref ciszy” – obszarów zielonych, które pełnią rolę akustycznych filtrów i dają mieszkańcom niezbędną przestrzeń do regeneracji. W Polskich miastach takich obszarów praktycznie nie ma. Te które są takim mianem nazywane stanowią zazwyczaj nieskuteczny listek figowy w pejzażu katastrofalnej bierności władz miast w walce z hałasem.

Jednak najważniejszym wyzwaniem, przed którym stawia nas najnowszy raport EEA, jest zmiana społecznej percepcji hałasu. Musimy przestać traktować go jako nieunikniony element postępu, a zacząć postrzegać jako formę zanieczyszczenia, taką samą jak toksyczne pyły w powietrzu czy plastik w oceanach. Cel wyznaczony kilka lat temu przez Unię Europejską – redukcja liczby osób nękanych przez hałas o 30% do 2030 roku – jest obecnie zagrożony. Bez natychmiastowego wdrożenia zaleceń EEA Europa pozostanie kontynentem przebodźcowanym i zmęczonym, w którym prawo do ciszy i zdrowego snu stanie się wspomnieniem minionych epok.

Grzegorz Bogusz

Europejska Agencja Środowiska (EEA)
Raport: Environmental noise in Europe — 2025/2026 update, publikowany w ramach strategii Zero Pollution Action Plan.

Najważniejsze dane

1. Skala ekspozycji w Europie (populacja UE)
Hałas transportowy powyżej progu 55 dB L_den (poziom uznawany za szkodliwy przy długotrwałej ekspozycji) dotyka:
• Ogółem: ponad 112 milionów osób (ok. 20-22% populacji UE).
• Hałas drogowy: 92 miliony osób (największe źródło zanieczyszczenia).
• Hałas kolejowy: 18 milionów osób.
• Hałas lotniczy: 2,6 miliona osób (skupionych głównie wokół dużych węzłów przesiadkowych).

2. Skutki zdrowotne (szacunki roczne)
• Przedwczesne zgony: ok. 66 000 osób rocznie (przypisane przewlekłej ekspozycji na hałas środowiskowy).
• Choroba niedokrwienna serca (IHD): 48 000 – 50 000 nowych przypadków każdego roku.
• Cukrzyca typu 2: szacunkowo 22 000 nowych zachorowań rocznie (wynik zaburzeń metabolicznych wywołanych kortyzolem).
• Chroniczne rozdrażnienie (High Annoyance): 22 miliony osób cierpiących na stały dyskomfort psychiczny.
• Poważne zaburzenia snu (High Sleep Disturbance): 6,5 miliona osób.

3. Wpływ na dzieci i edukację
• Zaburzenia poznawcze: ok. 500 000 dzieci w wieku szkolnym doświadcza trudności w czytaniu i zapamiętywaniu z powodu hałasu lotniczego i drogowego wokół szkół.
• Metabolizm: ok. 272 000 przypadków nadwagi/otyłości u dzieci powiązano z życiem w głośnym otoczeniu (mechanizm stresu hormonalnego).

4. Wskaźniki ekonomiczne i społeczne
• Lata życia z niepełnosprawnością (DALY): hałas powoduje utratę 1,3 miliona lat zdrowego życia rocznie w Europie.
• Koszty społeczne: EEA szacuje straty gospodarcze (leczenie, spadek wydajności, zgony) na poziomie 95,6 miliarda euro rocznie.

5. Cele „Zero Pollution 2030” vs. rzeczywistość
• Cel UE: Zmniejszenie liczby osób „chronicznie nękanych” przez hałas o 30% do 2030 roku (w porównaniu z rokiem 2017).
• Stan obecny: Trend spadkowy jest marginalny (ok. 3%). Przy obecnym tempie urbanizacji i natężeniu ruchu, liczba osób narażonych na hałas może wzrosnąć o 5-10% do 2030 roku, jeśli nie zostaną wprowadzone radykalne zmiany.

Walczysz z hałasem?

Poznaj innych, którzy też walczą: halaswpolsce.pl

6 komentarzy do “Europa w cieniu dźwiękowego smogu”

PinkWin 23/02/2026 o 11:56

Odpowiedz

My się zmagamy na naszym małym poletku tutejszym, a nie uświadamia sobie człowiek na co dzień, że cała Europa z tym samym problemem.

2
1. Wojtek 23/02/2026 o 21:14
  
  Odpowiedz
  
  To jest właśnie pytanie czy mówiąc Europa możemy myśleć Polska…Trudno stawiać znak równości znając choćby rozwiązania niemieckie…
  
  2
Klaudia 25/02/2026 o 09:29

Odpowiedz

Bardzo niska świadomość smogu akustycznego w Polsce , myślę że edukacja powinna mieć miejsce od najwyższych szczebli państwowych.

Jeśli władza tego nie zrozumie samym ciężko coś zdziałać .
Przestarzałe normy – rozwój przemysłu i gospodarki nie szedł w parze z rekonstrukcją przepisów .

Dziś samorządowcy nie mają wiedzy o wpływie hałasu na zdrowie lub jest znikome . Organy inspekcji środowiska także mają organicznie kompetencje . Od przedsiębiorców nikt dziś na etapie inwestycji nie wymaga ekranów akustycznych czy innych zabezpieczeń . Powstają fabryki , centra logistyczne w środku małych wsi a mieszkańcy zostają sami na polu nierównej bitwy.

1
1. bizon35 27/02/2026 o 11:10
  
  Odpowiedz
  
  Gdzie się udzielasz, żeby to zmienić? Chętnie się przyłączę. Jestem z Katowic.
bizon35 27/02/2026 o 11:09

Odpowiedz

Zaczęło się na dobre. Od wczoraj rajdy po drogach, huk, ściganie się. Tylko asfalt podsechł po zimie. Katowice to dno.

1
1. Katowice 02/03/2026 o 07:12
  
  Odpowiedz
  
  A sprobuj zadzwonić na policję. Nic z tym nie zrobią

Dodaj komentarz Anuluj pisanie odpowiedzi

Logowanie
Rejestracja

Jestem ofiarą hałasu. Co zrobić? W jaki sposób zebrać dowody świadczące o narażeniu na hałas w miejscu zamieszkania? Gdzie szukać…
Ogrodzenie izolujące od hałasu – czy jest możliwe? Czy na prywatnej posesji da się zastosować ekrany akustyczne? - to pytanie zadaje sobie wiele…
Myjnia pod oknami Całodobowy hałas samoobsługowej myjni samochodowej to codzienność rodziny z Ostrowska na Podhalu. Postawiono ją dokładnie…
Jak postarać się o ekrany akustyczne Stale narastający ruch samochodowy sprawia, że warunki akustyczne w danym miejscu, dotychczas adekwatne do życia,…
Widzisz quady w lesie? To możesz zrobić Hałas i dewastacja dzikiej przyrody, niszczenie łąk, nierzadko także pól uprawnych i samych upraw, płoszenie…

Damian79 on Agenci kłamią, ministerstwo reaguje
Zatajają jeszcze poprzez zdjęcia robiąc je tak na granicy ściany
Kormoran on Agenci kłamią, ministerstwo reaguje
Miesiące płyną tak szybko. Ciągle mam wspomnienia mieszkania u
Neurogin on Wyspa i cisza na cały rok
Chętnie bym tam spędził parę tygodni lub chociaż dni. Miłośnicy
Neurogin on WHO kontra hałas
Niestety bronimy się jak umiemy: zatyczki, głośna muzyka w
Stasek on Wyspa i cisza na cały rok
Serdecznie życzymy Pani Redaktor zdrowia, szczęścia, pomyślności

Agenci kłamią, ministerstwo reaguje

Ukrócenie nieuczciwych praktyk pośredników nieruchomości to wspólny cel Ministerstwa Rozwoju i Technologii oraz partii Polska 2050, które ogłosiły prace nad projektem zupełnie nowej ustawy. Ma ona położyć kres zatajaniu adresów, wad budynków i pobieraniu astronomicznych kwot za wątpliwej jakości usługi. Pośrednicy nieruchomości często zatajają informacje o hałaśliwych obiektach w otoczeniu nieruchomości – zdjęcie ilustracyjne. Gdyby rynek handlu nieruchomościami działał jak należy, to dramatów z powodu hałasu byłoby w Polsce o wiele mniej. Możliwość łatwego wyprowadzenia się z problemowego miejsca przynajmniej tę część osób, które dysponują odpowiednimi środkami, uchroniłaby od narażenia na degradację zdrowia fizycznego i psychicznego. Jednak wynajęcie lub zakup domu, to w aktualnych warunkach prawnych przygoda z piekła rodem, o czym wiele osób napisało z własnego doświadczenia pod poprzednim artykułem na ten temat, który znajduje się TUTAJ. Na szczęście problem powszechności nieuczciwych praktyk pośredników nieruchomości dostrzegli politycy. Ustawa o zawodzie pośrednika w obrocie nieruchomościami i zarządcy nieruchomości to zupełnie nowy akt prawny, nad którym pracuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii we współpracy z Polską 2050. Jego najważniejsze cele to: Przywrócenie Komisji Odpowiedzialności Zawodowej dla pośredników nieruchomości Po osławionej deregulacji z 2014 roku państwo straciło jakąkolwiek kontrolę nad poczynaniami nieuczciwych agentów. Aktualnie osoba oszukana przez pośrednika nieruchomości może go pozwać korzystając ze ścieżki sprawy cywilnej, co jest skomplikowane i może potrwać latami. Dodatkowo, nawet jeśli poszkodowany wygra, to wyrok w żaden istotny sposób nie wpłynie na dalszą karierę pośrednika. Po prostu zapłaci grzywnę ustaloną przez sąd i może dalej oszukiwać następnych klientów. Tylko poważne konsekwencje, z możliwością odebrania prawa do wykonywania zawodu, mogłyby powstrzymać notorycznych oszustów. Przyjmowaniem i rozpatrywaniem skarg miałaby zajmować się w myśl nowej ustawy właśnie taka Komisja. Jej zadaniem byłoby też aktualizowanie listy osób wykluczonych z możliwości świadczenia usług pośrednictwa. Zakaz zatajania adresów nieruchomości Z perspektywy osób poszkodowanych hałasem niemożność dowiedzenia się z góry gdzie znajduje się nieruchomość na sprzedaż bądź wynajem jest największą przeszkodą. Załóżmy, że dziesięć domów mieści się w zakładanym przedziale cenowym, ale znajdują się w odległych od siebie miejscach. Gdyby pośrednicy podawali adresy tego, co mają w ofercie, wówczas sprawdzenie, który dom w ogóle warto zobaczyć, a które należy odpuścić, zajmowałoby kilka minut. Jedno spojrzenie na mapę satelitarną i wiadomo czy w okolicy jest tartak, boisko, ruchliwa szosa, myjnia samochodowa, zbyt wiele innych domów ścieśnionych na niewielkim obszarze i tak dalej. W obecnej sytuacji dowiedzenie się tego zajmuje kilka miesięcy, wymaga nakładów finansowych na paliwo i brania dni wolnych w pracy na wyjazdy, przez co nie da się szybko doprowadzić do pożądanej transakcji. Wielu pośredników jest na tyle bezczelnych, że potrafią w żywe oczy kłamać o tym jak „cicha i spokojna” jest okolica, nawet jeśli dom stoi obok trasy szybkiego ruchu albo gospodarstwa rolnego, w którym od czwartej nad ranem zaczyna się huk maszyn, dlatego ustawowy nakaz ujawniania adresów mógłby bardzo pomóc wszystkim, którzy chcą szybko znaleźć nowy dom. Zakaz prowizji od obu stron Branie pieniędzy zarówno od właściciela nieruchomości jak i od osób, które chcą ją kupić lub wynająć to obecnie w Polsce standard, z którego wynikają liczne kłopoty. Po pierwsze zaporowe stawki: właściciele ustawiają ceny nieruchomości wysoko, ponieważ muszą zapłacić pośrednikowi od 3 do 5 procent ostatecznej wartości transakcji. Musi być więc z czego tę kwotę ująć. Dzieje się tak pomimo że od kupującego pośrednik też oczekuje od 3 do 5 procent wartości transakcji jako swoje wynagrodzenie, tyle, że w przypadku kupującego nie ujmuje się go z kwoty ofertowej, tylko dodaje. Procent liczony jest od ceny ostatecznej a zatem agenci robią wszystko co w ich mocy, żeby było jak najdrożej. Do listy „wszystkiego co w ich mocy” należy między innymi: zatajanie wad technicznych i prawnych budynków żeby nie musieć schodzić z ceny adekwatnie do realnej jakości, opowiadanie doskonale znanych wszystkim ofiarom hałasu kłamstw o „cichej i spokojnej okolicy”, „śpiewie ptaków o poranku” i „ucieczce od miejskiego zgiełku”, jako że domy obarczone hałasem mocno tracą na wartości, czy stosowanie manipulacyjnych technik sprzedażowych mających przekonać potencjalnego kupującego, że chętnych jest wielu i powinien się decydować natychmiast (czyli bez rzetelnego sprawdzania stanu rzeczy). Prowizja pobierana tylko od sprzedającego albo tylko od kupującego ukróciłaby część z tych praktyk. Agent pracujący na zlecenie osoby poszukującej nieruchomości do kupna miałby znacznie większą motywację do rzetelnego weryfikowania stanu wybranych dla klienta domów bez prób naciągania na kupno w obliczu istniejących wad – taki scenariusz jest możliwy tylko wówczas, gdy nie płaci mu jednocześnie właściciel tej nieruchomości, której wady trzeba zatajać. Wszystko to dla poszkodowanych hałasem jest bardzo ważne, ponieważ w obecnym stanie rzeczy weryfikacji każdego aspektu transakcji muszą dokonywać tak naprawdę sami patrząc na ręce i właścicielowi i agentowi, co z oczywistych względów jest kolejnym elementem wydłużającym – i to znacząco – czas przebiegu całej transakcji, na co ofiary hałasu po prostu nie mają siły. Obligatoryjne ujawnianie kosztów utrzymania Według założeń nowej ustawy wszystkie koszty utrzymania danej nieruchomości mają być jawne od momentu utworzenia oferty sprzedaży bądź wynajmu. Gdyby rzeczywiście tak się stało, byłoby to również olbrzymim ułatwieniem. Obecnie prośba o przedłożenie do wglądu rachunków za media często budzi popłoch. Najczęstszą odpowiedzią jest: „w tym domu od dawna nikt nie mieszka więc nie wiadomo jakie są rachunki, ponieważ media nie są używane”. Za wyjątkiem zawalających się ruder ogrzewanych w latach świetności kozą to rzadko jest prawda, co najwyżej półprawda. Zawsze istnieje bowiem jakiś okres, gdy ktoś jednak w domu zamieszkiwał i go użytkował, nawet jeśli było to jakiś czas temu. Istnieją więc wsteczne rachunki z danego okresu pozwalające zorientować się nawet nie tyle co do kosztów energii, bo te się zmieniają z roku na rok, ale do poziomu jej zużycia. Ponadto zawsze można zamówić specjalistę, który oszacuje energochłonność budynku, użyje kamery termowizyjnej aby ocenić stan izolacji i wskaże potencjalne słabe punkty, o których kupujący lub najemca powinien wiedzieć z góry. Na razie ten poziom staranności to senna fantazja nie mająca wiele wspólnego z rzeczywistością, ale projektanci ustawy mają ambicję uczynić ją stanem rzeczywistym. Na razie nie wiadomo kiedy możemy się spodziewać wprowadzenia nowej ustawy w życie, nie wiadomo też jaki będzie jej ostateczny kształt. Nie jest niespodzianką iż środowisko pośredników nieruchomości odnosi się niechętnie do zapisów, które […]
Konflikt o fajerwerki

Spór o to, czy ważniejsza jest swoboda hałaśliwego świętowania z użyciem materiałów pirotechnicznych, czy może jednak ochrona ludzkiego zdrowia i środowiska, nie gaśnie. W połowie lutego Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do dwóch ministerstw z zapytaniem o możliwe sposoby rozwiązania wieloletniego problemu. Wybuchy petard i fajerwerków to nie tylko widowiskowa tradycja, ale realne zagrożenie dla zdrowia publicznego, bezpieczeństwa i środowiska. Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają liczne pisma i wnioski od obywateli o uregulowanie kwestii amatorskiej pirotechniki. Eksperci alarmują: hałas przekraczający 160 decybeli i tony toksycznych metali w powietrzu to cena, którą płacimy za kilkanaście minut zabawy. Co należy bezwzględnie podkreślić: hałas powodowany przez fajerwerki i wybuchy petard jest tak intensywny, że może doprowadzić do trwałej utraty słuchu lub jego nieodwracalnego uszkodzenia od razu. Z tego powodu nie jest to dyskusja o komforcie czy upodobaniach, ale o realnym zagrożeniu, które może kosztować dzieci na przykład utratę pełnej sprawności na całe życie. Z powyższych względów w ostatnich latach problem używania fajerwerków stał się przedmiotem debaty o realizacji konstytucyjnych praw obywateli. Jak wynika z analizy Biura RPO, niekontrolowane wybuchy uderzają w prawo do ochrony zdrowia (art. 68 Konstytucji) oraz bezpieczeństwo obywateli i porządek publiczny, za które odpowiada państwo, a co wynika z art. 5 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. – W noc sylwestrową skala korzystania z fajerwerków wzrasta, choć do niebezpiecznych zdarzeń związanych z ich użyciem dochodzi także w innych terminach – pokazy fajerwerkowe to wciąż popularna atrakcja imprez okolicznościowych. W styczniu grupa osób, tamując ruch, odpaliła np. fajerwerki na drodze ekspresowej S7. W Sylwestra są one odpalane tam, gdzie obowiązuje całkowity zakaz ich używania, np. w Tatrzańskim Parku Narodowym – stwierdza Rzecznik Praw Obywatelskich. – Aktualny stan wiedzy nie pozostawia wątpliwości, że wystrzały fajerwerków, zwłaszcza tych z klasy F2, F3 i F4, stanowią realne zagrożenie dla zdrowia, a czasem także życia ludzi, jak również mają negatywny wpływ na środowisko oraz bezpieczeństwo obywateli. W Sylwestra i w Nowy Rok widowiska fajerwerkowe urządza wiele podmiotów prywatnych, w tym niektóre miasta. Nierzadko, wbrew zakazowi, korzystają z nich dzieci, niemające najczęściej świadomości zagrożenia, a powinny być one szczególnie chronione, zgodnie z art. 72 ust. 1 Konstytucji RP – dodaje. Bilans strat Używanie materiałów pirotechnicznych niesie za sobą dramatyczne skutki doraźne i długofalowe. Statystyki Straży Pożarnej są nieubłagane: w noc sylwestrową 2024/2025 roku odnotowano aż 1200 interwencji związanych z pożarami wywołanymi przez fajerwerki. Rok później, czyli podczas minionego sylwestra 2025/2026 liczba ta wzrosła do 1536 incydentów! Poza stratami materialnymi, kluczowe są nieodwracalne skutki zdrowotne do których należą amputacje palców i dłoni, oparzenia oczu oraz chemiczne uszkodzenia dróg oddechowych, które dotykają nie tylko osoby odpalające ładunki, ale i przypadkowych przechodniów, w tym dzieci. Trudniej uchwytne i policzalne są konsekwencje związane z uszkodzeniami słuchu u dzieci – te nierzadko zostają zdiagnozowane dopiero długi czas po feralnym pokazie. Nie brakuje takich rodziców, którzy najpierw zabierają niemowlę lub dziecko mające zaledwie 2-3 lata na pokazy zagrażające jego słuchowi, a dopiero z upływem wielu miesięcy lub wręcz lat odkrywają, że nie rozwija ono prawidłowo funkcji mowy lub przejawia problemy z percepcją – czego w ogóle nie kojarzą z sytuacją wcześniejszego narażania dziecka na hałas wybuchów. Z tej przyczyny skala strat na zdrowiu dzieci, wywołana przez fajerwerki, pozostaje niedoszacowana. A przecież mowa o sytuacji skrajnie dla słuchu niebezpiecznej. Eksplozja petardy może generować hałas rzędu 130-160 dB. To znacznie więcej niż startujący odrzutowiec. Taki impulsowy dźwięk grozi natychmiastowym uszkodzeniem słuchu. Dla osób w spektrum autyzmu, chorych na epilepsję czy cierpiących na zespół stresu pourazowego (PTSD), huk i błyski są barierą uniemożliwiającą normalne funkcjonowanie, a w skrajnych przypadkach mogą wywoływać ataki padaczkowe. Mają one też istotne znaczenie dla osób chorujących kardiologicznie: nagły i częsty hałas wybuchów, który w miastach z powodu fajerwerków ma miejsce praktycznie przez cały grudzień, a także na początku stycznia, jest czynnikiem przekładającym się na pogorszenie stanu zdrowia tych osób. Dzieje się tak, ponieważ każdy taki wybuch podnosi ciśnienie krwi. Dla kogoś, kto choruje na serce, to codzienna tortura. Fajerwerki, o czym informują organizacje ekologiczne, to także ogromne obciążenie dla ekosystemu. Każdego roku do atmosfery trafiają tony szkodliwych substancji: ok. 12,5 tony magnezu, 0,8 tony tytanu, 1,2 tony rubidu, 10,5 tony baru, tony strontu i ok. 0,5 tony miedzi. Wdychanie tych zanieczyszczeń osłabia układ oddechowy, nasila objawy astmy i alergii oraz wpływa na różne inne funkcje organizmu. Szkodliwe substancje emitowane przez fajerwerki dostają się też do wody i gleby, w wyniku czego przenikają do układów pokarmowych. Osobna kwestia, najczęściej i – nomen omen – najgłośniej podnoszona dotychczas to wpływ hałasu fajerwerków na zdrowie i życie zwierząt. Ptaki padające na serce, rozbijające się o fasady budynków podczas ucieczki w popłochu przed wystrzałami, spanikowane psy i koty, dzikie zwierzęta porzucające swoje siedliska w strachu przed wybuchami – to dobrze znane i udokumentowane rezultaty bezdusznej zabawy. Luka prawna: Samorządy bez realnych narzędzi Według RPO obecny stan prawny jest niejasny i niewystarczający. Choć policja może teoretycznie karać za zakłócanie spokoju, w praktyce – szczególnie w noc sylwestrową – interwencje są rzadkością. Sytuację komplikuje brak jednolitych przepisów dla samorządów. Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że całkowity zakaz używania fajerwerków byłby nadmiernym ograniczeniem wolności i praw jednostek. Powinno się jednak rozważyć wyposażenie organów jednostek samorządu terytorialnego w niebudzącą wątpliwości kompetencję do zakazywania lub ograniczania prawa do używania fajerwerków na określonym obszarze. Kompetencja taka jest wprawdzie obecnie wywodzona przez niektóre gminy z art. 40 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, jednak bywa to kwestionowane przez organy nadzoru oraz sądy. W efekcie w części gmin są ograniczenia korzystania z fajerwerków – niekwestionowane przez właściwe organy – natomiast w innych gminach nie jest to w ogóle uregulowane, co nierzadko pozostaje w związku ze stwierdzeniem nieważności uchwał dotyczących fajerwerków. Na ten problem władze Krakowa bezskutecznie zwracały uwagę Prezesowi Rady Ministrów, MSWiA oraz Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jak wygląda w praktyce kolizja pomiędzy gminnymi zakazami a rzeczywistością można zaobserwować też na przykład w Zakopanem, gdzie zakaz na papierze jest (aczkolwiek sformułowany jest tak, że bardzo łatwo go ominąć), a na ulicach w okresie sylwestrowo-noworocznym odbywa się wybuchowa imprezownia. Nadzieja w nowych przepisach? W piśmie adresowanym do Ministerstwa Zdrowia oraz Ministerstwa […]
Okrężną drogą do efektów

W najnowszej nowelizacji ustaw Prawo o ruchu drogowym, Kodeks karny i Kodeks wykroczeń nie pada ani jedno słowo na temat penalizacji celowych hałaśliwych zachowań kierowców, stanowiących udrękę w miastach i na wsiach. Zaproponowano jednak zapisy, które mają szanse uderzyć w ich źródło: nielegalne wyścigi na ulicach, gromadzenie się pojazdów czy tak zwany „drift”. Nowelizacja ustaw Prawo o ruchu drogowym, Kodeks karny i Kodeks wykroczeń, wchodzi w życie 29 stycznia 2026, stanowiąc jedno z najbardziej radykalnych zaostrzeń przepisów drogowych w ostatnich latach. Z punktu widzenia hałaśliwych zachowań kierowców wprowadza ona istotne zmiany skierowane przeciwko osobom, które w sposób świadomy i rażący naruszają prawo drogowe. Duże zmiany dotyczą organizowania, prowadzenia lub uczestnictwa w nielegalnych wyścigach pojazdów mechanicznych. Nowe zapisy określają, iż każde spotkanie motoryzacyjne powyżej 10 pojazdów musi być zgłoszone do odpowiednich organów gminy i uzyskać zezwolenie samorządu. Organizatorzy nielegalnych zlotów podlegają karze grzywny (nie niższej niż 2000 zł) lub ograniczenia wolności a osoby świadomie uczestniczące w nielegalnym wyścigu jako widzowie lub pasażerowie mogą zostać ukarane grzywną do 5000 zł. Największą zmianą jest wprowadzenie do Kodeksu karnego (art. 178c kk) definicji nielegalnego wyścigu. Do tej pory policja karała uczestników głównie za przekroczenie prędkości lub stworzenie zagrożenia. Teraz sam udział w wyścigu jest przestępstwem, za które grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Ustawa wprowadza do Kodeksu wykroczeń pojęcie tak zwanego „driftu” – czyli celowego doprowadzenia do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego koła pojazdu mechanicznego – jako osobne wykroczenie. Zabronione będzie celowe wprowadzanie pojazdu w taki poślizg oraz jazda motocyklem na jednym kole (tzw. wheelie) na drogach publicznych, w strefach zamieszkania i ruchu. Za samo driftowanie grozić będzie grzywna nie mniej niż 1 500 zł, a jeśli drift stwarza zagrożenie w ruchu drogowym – minimum 2 500 zł. Nowe przepisy dają służbom prawo do zatrzymania dowodu rejestracyjnego pojazdu użytego do driftu na 30 dni w celu weryfikacji jego stanu technicznego po ekstremalnym użytkowaniu. Przepisy dotyczące driftu mają o miesiąc dłuższe vacatio legis – obowiązywać będą one od 30 marca 2026 co idealnie zbiega się z porą, kiedy tego rodzaju rozrywki mocno przybierają na sile wraz z rozpoczęciem się sezonu wiosennego. – Wprowadzamy do kodeksu karnego nowe typy przestępstw i penalizujemy brawurową jazdę. To odpowiedź na szaleńcze zachowania kierowców na polskich drogach, które wszyscy znamy z internetu: slalom między samochodami, przejeżdżanie przez podwójną linię, na zakrętach, pomiędzy samochodami, nagłe hamowanie. To wszystko są zachowania, które narażają innych uczestników ruchu na bezpośrednią utratę życia lub zdrowia, przez kierowców, którzy rażąco przekraczają prędkość i inne przepisy ruchu drogowego – podkreśla wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha. Zmiany te mają jasno komunikować: ulica to nie tor wyścigowy. Wprowadzone zmiany mają na celu nie tylko karanie, ale przede wszystkim prewencję i poprawę jakości życia mieszkańców. Eliminacja wyścigów z dróg publicznych zmniejsza ryzyko tragicznych wypadków z udziałem pieszych i postronnych kierowców, którzy często stają się przypadkowymi ofiarami brawury. Dzięki jasnym definicjom w Kodeksie karnym i wykroczeń, funkcjonariusze nie muszą już „naciągać” ogólnych przepisów o stworzeniu zagrożenia. Mają teraz gotowe paragrafy uderzające bezpośrednio w konkretne zachowania. Ważnym elementem zmian będzie wynikające z nich, choć bezpośrednio nie nazwane przez twórców nowelizacji, ograniczenie uciążliwości akustycznej – nocne „palenie gumy” i ryk silników na parkingach pod centrami handlowymi były zmorą mieszkańców. Surowe kary za drift i nielegalne zgromadzenia powinny przywrócić spokój w obszarach zabudowanych oraz skłonić amatorów adrenaliny do przeniesienia się na profesjonalne tory wyścigowe i place treningowe, gdzie jazda odbywa się w kontrolowanych, bezpiecznych warunkach. Przede wszystkim dają jednak obywatelom doskonałą podstawę do zgłaszania takich wybryków, co dotychczas było utrudnione ze względu na brak odpowiednich definicji, zaś służbom – do interwencji. Marcin Kołodziejczyk Agnieszka Kantaruk Walczysz z hałasem? Poznaj innych, którzy też walczą: halaswpolsce.pl
Obiekty sportowe nietykalne

Boiska, strzelnice, tory żużlowe i wiele innych wedle projektu zupełnie nowej ustawy ma zyskać status „Strategicznych obiektów sportowych”. Ich likwidacja ma być zakazana pod dotkliwymi karami finansowymi rzędu pół miliona złotych. Projekt „Ustawy o strategicznych obiektach sportowych” złożyli na ręce Marszałka Sejmu posłowie PiS z końcem 2025 roku (druk RPW/42995/2025-1P). Jego najważniejsze założenia sprowadzają się do uczynienia hałaśliwych obiektów sportowych całkowicie nietykalnymi. Nowe przepisy, w założeniu twórców projektu, mają stworzyć systemowy pancerz wokół infrastruktury sportowej, spychając interesy i spokój mieszkańców na dalszy plan. Głównym założeniem projektu jest utworzenie Rejestru Strategicznych Obiektów Sportowych prowadzonego przez Ministra Sportu, do którego trafią m.in. boiska, obiekty przyszkolne, strzelnice, tory żużlowe i inne, zyskując status obiektów nienaruszalnych, co w połączeniu z ustawowym zakazem ich likwidacji lub zmiany przeznaczenia de facto zabetonuje obecny stan rzeczy na dziesięciolecia, w przypadku jeśli projekt tej ustawy zostanie przyjęty. Procesy sądowe o immisje hałasu staną się bezcelowe, ponieważ ustawa jest dominującym aktem prawnym nad rozporządzeniem o dopuszczalnych poziomach hałasu, jak również nowa ustawa przesuwa granice rozumienia tzw. „przeciętnej miary”, co w dużym stopniu utrudni dochodzenie swoich praw nawet na podstawie art. 144 Kc. Wynika to z faktu, że projekt narzuca gminom prymat funkcji sportowej w planowaniu przestrzennym, zmuszając je do uchwalania planów miejscowych gwarantujących niezakłócone funkcjonowanie tych obiektów, co w rzeczywistości oznacza, że to sąsiednia zabudowa mieszkalna będzie musiała dostosować się do hałaśliwego sąsiada. W myśl nowego projektu „przeciętną miarą” staje się hałas bez ograniczeń, chroniony ustawowo, ponieważ społeczną misję sportu ustanawia się jako nadrzędną. Wszystkie te rozwiązania zmierzają do uczynienia z obiektów sportowych eksterytorialnych enklaw, wobec których tradycyjne instrumenty ochrony środowiska i prawo obywateli do niezakłóconego odpoczynku stają się bezużyteczne. W rezultacie, gdy obywatel zdecyduje się na drogę sądową, napotka barierę nie do przebicia, ponieważ sąd, badając sprawę nawet li tylko na podstawie przychylnego dotychczas obywatelowi Kodeksu cywilnego, będzie musiał uznać, że uciążliwość mieści się w nowej, ustawowo rozszerzonej przeciętnej mierze wynikającej z przeznaczenia nieruchomości. Ostatecznym efektem tego domknięcia systemu jest sytuacja, w której skargi zostają oddalone, a hałas zyskuje rangę wartości chronionej. te rozwiązania zmierzają do uczynienia z obiektów sportowych eksterytorialnych enklaw Projekt w obecnym brzmieniu tworzy nierównowagę prawną, w której interes sportowy, często komercyjny, zawsze wygra z prawem obywatela do niezakłóconego wypoczynku w miejscu zamieszkania, a niezaburzone trwanie obiektów sportowych stawia wyżej niż komfort akustyczny i zdrowie ludzi mieszkających w promieniu ich oddziaływania. Nakazuje ochronę obiektów, ale nie nakłada na ich właścicieli obowiązku modernizacji pod kątem ochrony środowiska. Chroniona jest „funkcja sportowa”, ale nie ma ani słowa o tym, że ochrona ta powinna iść w parze z inwestycjami w ekrany akustyczne czy nowoczesne systemy wygłuszające. Utrwala to podział na obywateli lepszej i gorszej kategorii zapoczątkowany przez Ministerstwo Sportu nowelizacją Ustawy o sporcie w kierunku wyjęcia obiektów sportowych spod norm hałasu, bez jakiejkolwiek refleksji nad możliwością rozwiązywania hałasowych problemów z uwzględnieniem interesów obu stron: hałasującej i zmuszanej do znoszenia hałasu we własnych domach. W podsumowaniu projektu jego autorzy stwierdzają, że „Projektowana regulacja jest zgodna z prawem Unii Europejskiej”. Twierdzenie takie jest wysoce dyskusyjne, gdyż opiera się na bardzo wąskim założeniu, że sport i planowanie przestrzenne należą do wyłącznych kompetencji państw członkowskich, przy jednoczesnym zignorowaniu unijnych ram ochrony środowiska i praw podstawowych. Proponowane przepisy mogą stać w sprzeczności z Dyrektywą Hałasową (2002/49/WE) , która nakłada na państwa obowiązek zapobiegania szkodliwemu wpływowi hałasu na zdrowie, a także z Kartą Praw Podstawowych UE. Projekt wydaje się również naruszać unijną zasadę nieczynienia poważnych szkód oraz postanowienia Konwencji z Aarhus, która zapewnia obywatelom realny dostęp do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, podczas gdy nowa ustawa czyni drogi odwoławcze iluzorycznymi. W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, hałas uznawany jest za naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego i mieszkania, zatem próba ustawowego uodpornienia strategicznych obiektów na skargi mieszkańców tworzy niebezpieczny precedens prawny, o czym wspominaliśmy już wielokrotnie w trakcie gdy Ministerstwo Sportu przeprowadzało nowelizację Ustawy o sporcie. Co dalej? Aktualnie, do 21 stycznia 2026, trwają konsultacje społeczne. Aby wziąć w nich udział należy wejść na stronę Sejmu, odnaleźć na liście konsultowanych projektów ustaw „Poselski projekt ustawy o ochronie strategicznych obiektów sportowych” i kliknąć w widoczną po prawej stronie ikonkę „Ankieta”: Kolejnym krokiem będzie logowanie do „Profilu zaufanego”, aplikacji mObywatel, e-Dowodu lub bankowości elektronicznej, co pozwoli na wypełnienie ankiety. Pełny projekt ustawy wraz z uzasadnieniem znajduje się pod tym linkiem: https://orka.sejm.gov.pl/Druki10ka.nsf/Projekty/10-RPW-42995-2025/$file/10-RPW-42995-2025.pdf Agnieszka Kantaruk Walczysz z hałasem? Poznaj innych, którzy też walczą: halaswpolsce.pl